Պարզաբանումներ կենսաթոշակային օրենսդրության վերաբերյալ

Հայաստանի Հանրապետության կենսաթոշակային ապահովության համակարգի բարեփոխումները թևակոխում են վճռորոշ փուլ: Այս համատեքստում կարևորվում են ոչ միայն օրենսդրության կատարելագործումը, այլև նոր ձևավորվող համակարգին բնակչությանը մասնակից դարձնելը, ընդունված օրենքներն ու իրավական ակտերը ճշգրտորեն կիրառելը: Նպատակ է նաև գործող օրենսդրության մասին հասարակությանը լիարժեք տեղեկացնելը: Որովհետև շատ հաճախ ընդունված "լավ" օրենքները կյանքում էական քիչ բան են փոխում: Պատճառները և՜ օբյեկտիվ, և՜ սուբյեկտիվ են` պայմանավորված օրենսդրությունը կիրառողների ու քաղաքացիների վատ իրազեկությամբ:
Ներկայացվող հարց-պատասխան բաժինը նպատակ ունի ավելի քան 500.000 կենսաթոշակառուներին, ինչպես նաև կենսաթոշակային համակարգին վճարում կատարող` ապագայում կենսաթոշակառու քաղաքացիների շահերին առնչվող օրենսդրությունը դարձնել ավելի մատչելի, նրանց իրական հնարավորություն ընձեռել` պաշտպանելու իրենց իրավունքները:

Հարց 1. Ովքե՞ր ունեն տարիքային կենսաթոշակի իրավունք
Տարիքային կենսաթոշակի իրավունք ունեն 63 տարեկան դարձած և առնվազն 5 տարվա ապահովագրական ստաժ ունեցող անձինք: Ընդ որում, կանանց համար գործում է տարիքային սանդղակ, ըստ որի նրանց համար այդ տարիքը յուրաքանչյուր տարի բարձրանում է 6 ամսով, մինչև 63 տարեկանին հասնելը: Այսպես. 2009թ. կանայք կենսաթոշակի իրավունք ունեն 62 տարեկանում, 2010թ.` 62,5 տարեկանում, իսկ 2011թ.` 63 տարեկանում:

Հարց 2. Թիվ 1 Ցուցակով ովքե՞ր ունեն արտոնյալ պայմաններով կենսաթոշակի իրավունք
Թիվ 1 Ցուցակով արտոնյալ պայմաններով կենսաթոշակի իրավունք ունեն առանձնապես ծանր, առանձնապես վնասակար պայմաններում (արտադրությունների, աշխատանքների, մասնագիտությունների, պաշտոնների և ցուցանիշների ցանկը սահմանել է ՀՀ կառավարությունը) աշխատող (աշխատած) այն անձինք, ովքեր դարձել են 55 տարեկան և ունեն առնվազն 25 տարվա ապահովագրական ստաժ, որից առնվազն 15 տարին աշխատել են առանձնապես ծանր, առանձնապես վնասակար պայմաններում: Մինչև օրենքով սահմանված կենսաթոշակային տարիքի հասնելը, կանանց համար գործում է տարիքային սանդղակ: Այսպես. 2009թ. կանայք կենսաթոշակի իրավունք ունեն 52 տարեկանում, 2010թ.` 52,5 տարեկանում, 2011թ.` 53 տարեկանում և այլն:

Հարց 3. Թիվ 2 Ցուցակով ովքե՞ր ունեն արտոնյալ պայմաններով կենսաթոշակի իրավունք
Թիվ 2 Ցուցակով արտոնյալ պայմաններով կենսաթոշակի իրավունք ունեն ծանր, վնասակար պայմաններում (արտադրությունների, աշխատանքների, մասնագիտությունների, պաշտոնների և ցուցանիշների ցանկը սահմանել է ՀՀ կառավարությունը) աշխատող (աշխատած) այն անձինք, ովքեր դարձել են 59 տարեկան և ունեն առնվազն 25 տարվա ապահովագրական ստաժ, որից 20 տարին աշխատել են ծանր, վնասակար պայմաններում: Ընդ որում, կանանց համար գործում է տարիքային սանդղակ, ըստ որի` կանայք 2009թ. կենսաթոշակի իրավունք ունեն 57 տարեկանում, 2010թ.` 57,5 տարեկանում, 2011թ.`58 տարեկանում և այլն:

Հարց 4. Ովքե՞ր ունեն սահմանված ժամկետից շուտ տարիքային կենսաթոշակի անցնելու իրավունք
Յուրաքանչյուր անձ 35 տարվա ապահովագրական ստաժի առկայության դեպքում կենսաթոշակի անցնելու իրավունք ունի սահմանված տարիքից մեկ տարի շուտ, եթե չի աշխատում: Կենսաթոշակ նշանակելուց հետո աշխատելու դեպքում կենսաթոշակ վճարելը դադարեցվում է, մինչև անձի` տարիքային կենսաթոշակի իրավունք տվող տարիքի լրանալը:

Հարց 5. Ովքե՞ր ունեն մասնակի կենսաթոշակի իրավունք
Մաuնակի կենuաթոշակի իրավունք ունեն`
1) կրթության, մշակույթի որոշ կատեգորիաների աշխատողները` 55 տարին լրանալու և մինչև 2003թ. հուլիսի 23-ն առնվազն 12 տարվա մաuնագիտական ապահովագրական uտաժ ձեռք բերած լինելու դեպքում.
2) թատերական և թատերահանդիuային կազմակերպությունների որոշ կատեգորիաների դերաuանները` 50 տարին լրանալու և մինչև 2003թ. հուլիսի 23-ն առնվազն 12 տարվա մաuնագիտական ապահովագրական uտաժ ձեռք բերած լինելու դեպքում:

Հարց 6. Ո՞ր  ժամկետում և ի՞նչ կարգով անձը պետք է դիմի մասնակի կենսաթոշակ ստանալու համար
Մասնակի կենսաթոշակ ստանալու իրավունք տվող ապահովագրական (աշխատանքային) ստաժ ունեցող և օրենքով սահմանված տարիքը չլրացած անձը մինև 2010 թվականի ապրիլի 10-ը պետք է հաշվառվելու համար դիմել իր մշտական բնակության վայրի սոցիալական ապահովության բաժին:

Հարց 7. Մասնակի կենսաթոշակ նշանակելիս ապահովագրական ստաժում ո՞ր ժամանակաշրջաններն են հաշվառված
Մասնակի կեսաթոշակ նշանակելիս ապահովագրական ստաժում հաշվառվում է միայն մինչև 2003թ. հուլիսի 23-ը ներառյալ մասնակի կեսաթոշակի իրավունք տվող պաշտոններում և մաuնագիտություններով աշխատած ժամանակահատվածը:
Օրինակ.
55 տարեկան անձը դիմել է մասնակի կենսաթոշակ նշանակելու հարցով:
Նրա աշխատանքային գործունեությունը բաղկացած է հետևյալ ժամանակահատվածներից.
1966-1968թթ.` ժամկետային զինծառայող,
1968-1972թթ.` մանկավարժական ինստիտուտի ուսանող,
1972-1975թթ.` թանգարանում էքսկուրսավար,
1975-1978թթ.` ուսումնարանում վարպետ,
1978-2003թթ.` դպրոցում մանկավարժ:
Նրան մասնակի կենսաթոշակ կնշանակվի 1972-1975 և 1978-2003թթ. ապահովագրական ստաժի (28 տարի) համար:

Հարց 8. Ովքե՞ր ունեն երկարամյա ծառայության կենսաթոշակի իրավունք
Երկարամյա ծառայության կենսաթոշակի իրավունք ունեն.
1) թռիչքահրամանատարական, թռիչքահրահանգչական և թռիչքային անձնակազմի անդամները` 45 տարեկան դառնալու և 25 տարի ծառայած լինելու դեպքում, իսկ առողջական վիճակի պատճառով թռիչքային աշխատանքներից ազատված անձինք` 20 տարի ծառայած լինելու դեպքում (անկախ տարիքից):
2) բորտօպերատորները և բորտուղեկցորդները` 45 տարեկան դառնալու և 25 տարի ծառայած լինելու դեպքում, իսկ առողջական վիճակի պատճառով թռիչքային աշխատանքներից ազատված անձինք` 20 տարի ծառայած լինելու դեպքում (անկախ տարիքից):
3) օդային երթևեկության կառավարումն իրականացնող ծառայության անձնակազմի անդամները, ովքեր ունեն դիսպետչերի (ենթակարգավարի) վկայական, 50 տարեկան դառնալու և 25 տարվա ապահովագրական ստաժ ունենալու դեպքում, որից 15 տարին անմիջականորեն զբաղված են եղել օդային երթևեկության կառավարման աշխատանքներով, իսկ առողջական վիճակի պատճառով օդային երթևեկության անմիջական կառավարման աշխատանքներից ազատված անձինք` 50 տարեկան դառնալու և 25 տարվա ապահովագրական ստաժ ունենալու դեպքում, որից 10 տարին անմիջականորեն զբաղվել են օդային երթևեկության կառավարման աշխատանքներով:
4) ինժեներատեխնիկական անձնակազմի անդամները` 55 տարեկան դառնալու և 25 տարվա ապահովագրական ստաժ ունենալու դեպքում, որից 20 տարին զբաղվել են երկարամյա ծառայության կենսաթոշակի իրավունք տվող աշխատանքներով:

Հարց 9. Ովքե՞ր ունեն հաշմանդամության կենսաթոշակի իրավունք
Հաշմանդամության ապահովագրական կենսաթոշակի իրավունք ունեն այն անձինք, ովքեր հաշմանդամ են դարձել`
1) աշխատանքային խեղման կամ մասնագիտական հիվանդության հետևանքով, անկախ ապահովագրական ստաժից,
2) ընդհանուր հիվանդության, մանկուց հիվանդության, բնական, տեխնածին և այլ աղետների  հետևանքով, եթե հաշմանդամություն սահմանելու ժամանակ ունեցել են հետևյալ ապահովագրական ստաժը.

1. մինչև 23 տարեկանը` 2 տարվա,
2. 23-26` 3 տարվա,
3. 26-30` 4 տարվա,
4. 30 և ավելի` 5 տարվա:

Հաշմանդամության ապահովագրական կենսաթոշակի իրավունք չունեցող հաշմանդամներին նշանակվում է հաշմանդամության սոցիալական կենսաթոշակ:

Հարց 10. Ովքե՞ր ունեն կերակրողին կորցնելու դեպքում կենսաթոշակի իրավունք
Կերակրողին կորցնելու դեպքում ապահովագրական կենսաթոշակի իրավունք ունեն մահացած կերակրողի`
1) 18 տարին չլրացած երեխան, եղբայրը, քույրը և թոռը, ընդ որում, եղբայրը, քույրը և թոռը, եթե չունեն աշխատունակ ծնողներ և չեն աշխատում.
2) ամուսինը կամ ընտանիքի այլ գործունակ չափահաս անդամը կամ օրենքով սահմանված կարգով խնամակալ ճանաչված անձը` անկախ տարիքից ու աշխատունակությունից, եթե նա խնամում է մահացած կերակրողի 8 տարին չլրացած երեխային, եղբորը, քրոջը կամ թոռանը և չի աշխատում.
3) կերակրողի մահվան պահին տարիքային կենսաթոշակի իրավունք տվող տարիքի հասած կամ անկախ տարիքից հաշմանդամ ճանաչված ծնողները, ամուսինը, եթե չեն աշխատում.
4) 18 տարեկան և դրանից բարձր տարիքի հաշմանդամ զավակները, եթե նրանք հաշմանդամ են ճանաչվել մինչև իրենց 18 տարին լրանալը և չեն աշխատում:
Եթե վերը նշված անձինք կերակրողին կորցնելու դեպքում ապահովագրական կենսաթոշակի իրավունք չունեն (այսինքն` կերակրողը մահվան պահին չի ունեցել հաշմանդամության ապահովագրական կենսաթոշակ նշանակելու համար պահանջվող ստաժը), ապա նրանց նշանակվում է կերակրողին կորցնելու դեպքում սոցիալական կենսաթոշակ:

Հարց 11. Ովքե՞ր ունեն ծերության սոցիալական կենսաթոշակի իրավունք
Ծերության սոցիալական կենսաթոշակի իրավունք ունեն այն անձինք, ովքեր դարձել են 65 տարեկան և չունեն առնվազն 5 տարվա ապահովագրական ստաժ: 

Հարց 12. Ի՞նչ պետք է անի անձը կենսաթոշակի անցնելու համար
Եթե անձը ձեռք է բերել կենսաթոշակի անցնելու իրավունք, ապա առաջին հերթին պետք է նախապատրաստի կենսաթոշակ նշանակելու համար անհրաժեշտ փաստաթղթերը և դիմի իր բնակության վայրի կեսաթոշակ նշանակող մարմին:
Այսպես. տարիքային կենսաթոշակ նշանակելու համար նա պետք է ներկայացնի`
1) անձնագիր,
2) աշխատանքային գրքույկը և դրա պատճենը, անհրաժեշտության դեպքում` ստաժը հաստատող այլ փաստաթղթեր կամ արխիվային տեղեկանքներ,
3) սոցիալական ապահովագրության (իսկ 2008 թվականի հունվարի 1-ից` սոցիալական ապահովության) վճարումներ կատարած լինելու, կամ աշխատավարձ ստանալու մասին  տեղեկանքը,
4) լուսանկար (4x6 սմ չափի),
5) սոցիալական ապահովության քարտը, կամ սոցիալական ապահովության քարտ չունենալու մասին տեղեկանքր:
Կենսաթոշակ նշանակող ստորաբաժանումում նա լրացնում է աշխատակցի տրամադրած դիմումի ձևը, որից հետո նրան է վերադարձվում դիմումի ծանուցումը, որտեղ նշվում է դիմումի գրանցման համարը, ընդունման ամսաթիվը, ընդունող աշխատակցի ազգանունը, անհրաժեշտության դեպքում` լրացուցիչ փաստաթղթեր ներկայացնելու ժամկետը:
Կենսաթոշակ նշանակելու համար բնակության վայրի մասին տեղեկանք չի պահանջվում, բավարար են անձնագրում քաղաքացու անձնական տվյալների և նրա հաշվառման վայրի մասին նշում պարունակող էջերի պատճենները:

Հարց 13. Հաշվառում չունեցող անձը կենսաթոշակ նշանակելու համար ու՞ր պետք է դիմի
Հայաստանի Հանրապետության տարածքում հաշվառման վայր (մշտական բնակության վայր) չունեցող անձը կենսաթոշակ նշանակելու համար պետք է դիմի իր փաստացի բնակության վայրի կենսաթոշակ նշանակող ստորաբաժանում` ներկայացնելով փաստացի բնակության վայրի մասին տեղեկանք:

Հարց 14. Անչափահասին կա՜մ անգործունակ, կա՜մ սահմանափակ գործունակ անձին կենսաթոշակ նշանակելու համար ո՞վ պետք է դիմի կենսաթոշակ նշանակող մարմին
Անգործունակ կա՜մ սահմանափակ գործունակ, կա՜մ մինչև 16 տարեկան անչափահաս անձին կենսաթոշակ նշանակելու համար նրա հաշվառման վայրի կենսաթոշակ նշանակող ստորաբաժանում գրավոր դիմում է ներկայացնում ծնողը (որդեգրողը կա՜մ խնամակալը, կա՜մ հոգաբարձուն):
Եթե անչափահաս կա՜մ անգործունակ, կա՜մ սահմանափակ գործունակ անձի օրինական ներկայացուցիչը համապատասխան կազմակերպությունն է (մանկատունը կամ հոգեբուժարանը), որտեղ գտնվում է անչափահաս կա՜մ անգործունակ, կա՜մ սահմանափակ գործունակ անձը, նրան կենսաթոշակ նշանակելու համար գրավոր դիմումը և անհրաժեշտ փաստաթղթերը կազմակերպության գտնվելու վայրի կենսաթոշակ նշանակող ստորաբաժանում է ներկայացնում այդ կազմակերպության ղեկավարը կամ նրա լիազորած անձը:
16 տարեկան անձն իրավունք ունի կենսաթոշակ նշանակելու համար դիմել անձամբ:

Հարց 15. Երբվանի՞ց է նշանակվում կենսաթոշակը
Կենսաթոշակը, բոլոր անհրաժեշտ փաստաթղթերը ներկայացնելու դեպքում, նշանակվում է`
ա) դիմելու օրվանից.
բ) հաշմանդամ ճանաչվելու օրվանից, եթե կենսաթոշակի նշանակման դիմումը տրվել է այդ օրվանից հետո` 3-ամսյա ժամկետում.
գ) կերակրողի մահվան օրվանից, եթե կենսաթոշակի նշանակման դիմումը տրվել է այդ օրվանից հետո` 6-ամսյա ժամկետում:

Հարց 16. Ովքե՞ր ունեն երկու կենսաթոշակ ստանալու իրավունք, և ո՞ր դեպքում է այն նշանակվում:
Երկու կենսաթոշակ ստանալու իրավունք ունեն միայն այն անձինք, ովքեր կենսաթոշակ են ստանում "Պետական կենսաթոշակների մասին" ՀՀ օրենքով և կերակրողին կորցնելու դեպքում սոցիալական կենսաթոշակի իրավունք են ձեռք բերում "Զինծառայողների և նրանց ընտանիքների անդամների սոցիալական ապահովության մասին" ՀՀ օրենքով:
"Զինծառայողների և նրանց ընտանիքների անդամների սոցիալական ապահովության մասին" ՀՀ օրենքով կերակրողին կորցնելու դեպքում սոցիալական կենսաթոշակ նշանակվում է, եթե զինծառայողի մահվան պատճառը ծառայության ընթացքում ստացած վնասվածքն է, խեղումը կամ առաջացած հիվանդությունը: Մահվան պատճառական կապը որոշում են բժշկասոցիալական փորձաքննական հանձնաժողովները (ԲՍՓՀ):
Կերակրողին կորցնելու դեպքում սոցիալական կենսաթոշակ նշանակվում է, եթե կենսաթոշակի իրավունք ունեցող անձը չի աշխատում:

Հարց 17. Ի՞նչ ժամկետում պետք է նշանակվի կենսաթոշակը
Անձի դիմումը և բոլոր անհրաժեշտ փաստաթղթերը ստանալուց հետո կենսաթոշակ նշանակող ստորաբաժանումը 7 աշխատանքային օրվա ընթացքում որոշում է կենսաթոշակ նշանակել կամ կենսաթոշակ նշանակելը մերժել:
Կենսաթոշակ նշանակելու մասին որոշում կայացնելուց հետո` 10-օրյա ժամկետում, կենսաթոշակառուին անվճար տալիս է կենսաթոշակի վկայական:
Մերժման որոշում կայացնելու դեպքում 5 աշխատանքային օրվա ընթացքում գրավոր ծանուցում է դիմողին` նշելով մերժման պատճառը, և վերադարձնում է անձի ներկայացրած փաստաթղթերը:
Եթե ներկայացվել են ոչ բոլոր անհրաժեշտ փաստաթղթերը, ապա դրանք 3 ամսվա ընթացքում ներկայացնելու դեպքում կենսաթոշակը նշանակվում է դիմելու օրվանից: Այդ փաստաթղթերը 3 ամսվա ժամկետը լրանալուց հետո ներկայացնելու դեպքում կենսաթոշակ նշանակվում է նորից դիմելու դեպքում: 

Հարց 18. Ինչպե՞ս է հաշվարկվում կենսաթոշակը
Կենսաթոշակը հաշվարկվում է հետևյալ բանաձևով`
Կ= Հ + (n x Ա) x Գ, որտեղ
Կ-ն կենսաթոշակի ամսական գումարն է,
Հ-ն` հիմնական կենսաթոշակը (չափը սահմանու է ՀՀ կառավարությունը),
n-ը` ապահովագրական ստաժի տարիները,
Ա-ն` ապահովագրական ստաժի մեկ տարվա արժեքը (չափը սահմանում է ՀՀ կառավարությունը),
Գ-ն` կենսաթոշակառուի անձնական գործակիցը:
Մինչև 25 տարին (ներառյալ) ապահովագրական ստաժի մեկ տարվա համար գործակիցը սահմանվում է 0.04, իսկ 25 տարուց ավելի ապահովագրական ստաժի մեկ տարվա համար` 0.02:
Կենսաթոշակառուի անձնական գործակիցը հաշվարկվում է հետևյալ կերպ. մինչև 25 տավա (ներառյալ) ստաժը բազմապատկվում է 0.04 գործակցով, իսկ 25 տարին գերազանցող ստաժը` 0.02 գործակցով, այնուհետև ստացված արտադրյալները գումարվում են:
Օրինակ` եթե կենսաթոշակառուն ունի 47 տարվա ապահովագրական ստաժ, նրա կենսաթոշակի չափը կհաշվարկվի հետևյալ կերպ.
Կ= 8000 դրամ + 47 x 450 դրամ x [(25 x 0.04) + (47 - 25) x 0.02]
Կ = 8000 դրամ + 47 x 450 դրամ x 1.44
Կ = 8000 դրամ + 30456
Կ = 38456 դրամ:

Հարց 19. Ի՞նչ կարգով է փոխվում կենսաթոշակի տեսակը
Կենսաթոշակ նշանակող ստորաբաժանումումը, մինչև կենսաթոշակառուի տարիքային կենսաթոշակի իրավունք ձեռք բերելը, նրա ցանկությամբ փոխում է կենսաթոշակի տեսակը:
Տարիքային կենաթոշակի իրավունք ձեռք բերելու դեպքում արտոնյալ պայմաններով, երկարամյա ծառայության կամ մասնակի կենսաթոշակի փոխարեն, անկախ կենսաթոշակառուի դիմումից` նշանակվում է տարիքային կենսաթոշակ, իսկ հաշմանդամության կենսաթոշակ կամ կերակրողին կորցնելու դեպքում կենսաթոշակ ստանալու կամ այդ իրավունքը ձեռք բերելու դեպքում կենսաթոշակի տեսակը փոխվում է կենսաթոշակառուի գրավոր դիմումի համաձայն: Եթե նշանակված տարիքային կենսաթոշակի չափը ցածր է նախկին կենսաթոշակի չափից, ապա կենսաթոշակը վճարվում է  նախկին չափով:      

Հարց 20. Ինչպե՞ս է հաշվարկվում հաշմանդամության կենսաթոշակը
Հաշմանդամության կենսաթոշակը հաշվարկվում է կենսաթոշակի հաշվարկման բանաձևով, որտեղ հիմնական կեսաթոշակի չափը կազմում է`
1) առաջին խմբի հաշմանդամի համար` հիմնական կենսաթոշակի 140 տոկոսը,
2) երկրորդ խմբի հաշմանդամի համար` հիմնական կենսաթոշակի 120 տոկոս,
3) երրորդ խմբի հաշմանդամի համար` հիմնական կենսաթոշակի 100 տոկոս:

Հարց 21. Ինչպե՞ս է հաշվարկվում կերակրողին կորցնելու դեպքում կենսաթոշակը
Կերակրողին կորցնելու դեպքում կենսաթոշակը հիմնական կեսաթոշակի չափով նշանակվում է ընտանիքի` կերակրողին կորցնելու դեպքում կենսաթոշակի իրավունք ունեցողներից յուրաքանչյուրին` ավելացնելով մահացած կերակրողի հաշվարկված կենսաթոշակի ապահովագրական մասը հետևյալ չափերով.
1) մեկ խնամարկյալին` 50 տոկոսի չափով,
2) երկու խնամարկյալին` 90 տոկոսի չափով,
3) երեք խնամարկյալին` 120 տոկոսի չափով,
4) չորս և ավելի խնամարկյալին` 150 տոկոսի չափով:
Երկկողմանի ծնողազուրկ յուրաքանչյուր երեխայի կենսաթոշակը հաշվարկվում է հետևյալ կերպ. հիմնական կենսաթոշակի հնգապատիկին ավելացվում է յուրաքանչյուր ծնողի հաշվարկված կենսաթոշակի ապահովագրական մասը` վերը նշված չափերով:
Օրինակ. մահացողն ունի 28 տարվա ապահովագրական ստաժ և 1 անչափահաս երեխա:
Կ = 8000 դրամ + 28 x 450 x 1.06 x 50%
Կ = 8000 դրամ + 13356 x 50%
Կ = 8000 դրամ + 6678 դրամ
Կ = 14678 դրամ:

Եթե մահացողն ունի 2 անչափահաս երեխա, ապա կերակրողին կորցնելու դեպքում կենսաթոշակի չափը կկազմի.

Կ = 8000 դրամ x 2 + 13356 x 90%
Կ = 16000 + 12020 դրամ
Կ = 28020 դրամ:

Օրինակ. մահացած ծնողներից մեկն ունի 35 տարվա ապահովագրական ստաժ, մյուսը` 30: Կերակրողին կորցնելու դեպքում մեկ երեխայի կենսաթոշակի չափը կհաշվարկվի հետևյալ կերպ.

Կ = հիմնական կենսաթոշակի հնգապատիկ (8000 x 5) + [(35 x 450 x 1.2) + (30 x 450 x 1.1)] x 50%
Կ = 40000 դրամ + 33750 դրամ x 50%
Կ = 40000 դրամ + 16875 դրամ
Կ = 56875 դրամ:

Հարց 22. Կենսաթոշակը ե՞րբ է վերահաշվարկվում
Կենսաթոշակները վերահաշվարկվում են հիմնական կենսաթոշակի չափը և (կամ) ապահովագրական ստաժի մեկ տարվա արժեքը Հայաստանի Հանրապետության կառավարության կողմից յուրաքանչյուր անգամ սահմանելու դեպքում` գործում առկա փաստաթղթերով հաշվարկված ստաժին համապատասխան:

Հարց 23. Ի՞նչ կարգով է վերահաշվարկվում աշխատող կենսաթոշակառուների կենսաթոշակը
Տարիքային և հաշմանդամության կենսաթոշակ նշանակելուց հետո կենսաթոշակառուն կենսաթոշակը վերահաշվարկելու իրավունք ունի երկու տարին մեկ անգամ` առնվազն վեց ամիս աշխատած լինելու դեպքում: Վերահաշվարկը կատարվում է դիմումը տալու ամսին հաջորդող ամսվա 1-ից:

Հարց 24. Ի՞նչ կարգով է վերահաշվարկվում կենսաթոշակը լրացուցիչ փաստաթղթեր ներկայացնելու դեպքում
Կենսաթոշակը վերահաշվարկելու համար լրացուցիչ փաստաթղթեր ներկայցնելու դեպքում կենսաթոշակը վերահաշվարկվում  օրենքով սահմանված կարգով: Այս դեպքում կենսաթոշակի գործում առկա` օրենսդրությամբ սահմանված կարգով հաշվարկված ստաժում առանձնապես ծանր, առանձնապես վնասակար պայմաններում աշխատած ժամանակահատվածը, քաղաքացիական ավիացիայի` թռիչքային ժամերով հաշվարկված ժամկետները, վկայությամբ հաստատված ժամանակահատվածը, երեխաների խնամքի ժամանակահատվածը, ուսումնական հաստատություններում  առկա (ցերեկային) ուսման ժամանակահատվածն ապահովագրական ստաժի մեջ պահպանվում են նույնությամբ:

Հարց 25. Ինչպե՞ս է հաշվարկվում ապահովագրական ստաժը
Ապահովագրական ստաժը հաշվարկվում է աշխատանքային և այլ գործունեության յուրաքանչյուր ժամանակաշրջանի տարին, ամիսը, օրը հաշվառելով, որոնք այնուհետև գումարվում են իրար, ընդ որում, յուրաքանչյուր 30 օրը հաշվարկվում է որպես մեկ լրիվ ամիս, իսկ յուրաքանչյուր 12 ամիսը` մեկ լրիվ տարի:
Ապահովագրական ստաժում հաշվարկվող աշխատանքային և (կամ) այլ գործունեության ժամանակահատվածների համընկնման դեպքում հաշվառվում է դրանցից մեկը:
Մեկ օրացուցային տարվա համար չի կարող հաշվարկվել մեկ տարուց ավելի ապահովագրական ստաժ, բացի մարտական գործողություններին մասնակցելու և բռնադատվածության ժամանակաշրջաններից:
Այլ գործունեության ժամանակահատվածներն ապահովագրական ստաժում հաշվարկվում են, եթե անձն ունի առնվազն 5 տարվա ապահովագրական (աշխատանքային) ստաժ:

Հարց 26. Ինչպե՞ս է հաստատվում ստաժը` այն հաստատող փաստաթղթերի բացակայության դեպքում
Աշխատանքային գրքույկի կամ ստաժը հաստատող այլ փաստաթղթերի բացակայության դեպքում ստաժը հաստատվում է արխիվային տեղեկանքով, իսկ այն չլինելու դեպքում` դատական կարգով:

Հարց 27. Զինծառայող ամուսնու հետ համատեղ ապրած ժամանակահատվածը հաշվառվու՞մ է ապահովագրական ստաժում
Սպայական կազմի, ենթասպայական կազմի և գերակետիկ ծառայության զինծառայող ամուսնու հետ համատեղ ապրած ժամանակահատվածն այն վայրերում, որտեղ բացակայել է ըստ մասնագիտության աշխատանքի տեղավորելու հնարավորությունը, հաշվառվում է ապահովագրական ստաժում, սակայն 5 տարուց ոչ ավելի: Այդ հանգամանքը հաստատվում է զինվորական կոմիսարիատի տված տեղեկանքով, իսկ 1992 թվականից սկսած` նաև ամուսնու ծառայության վայրի զբաղվածության տարածքային մարմնի տված տեղեկանքով: 

Հարց 28. Հաշմանդամ երեխային կամ 1-ին խմբի հաշմանդամին խնամելու ժամանակաշրջանը հաշվառվու՞մ է ապահովագրական ստաժում
Հաշմանդամ երեխային մինչև նրա 18 տարին լրանալը խնամելու ժամանակաշրջանը հաշվառվում է ծնողի կամ որդեգրողի ապահովագրական ստաժում, եթե նա ունի խնամարկյալի հաշմանդամության ժամանակահատվածը հաստատող տեղեկանք,սակայն տաս տարուց ոչ ավելի:
Հաշմանդամ երեխային կամ առաջին խմբի հաշմանդամին խնամելու ժամանակաշրջանը հաշվառվում է խնամակալ ճանաչված անձի ապահովագրական ստաժում, եթե նա ունի խնամարկյալի հաշմանդամության խումբը և ժամանակահատվածը հաստատող, ինչպես նաև խնամակալ ճանաչված լինելու և խնամակալության ժամանակահատվածի մասին տեղեկանքներ,սակայն տաս տարուց ոչ ավելի:

Հարց 29. Երեխային խնամելու ժամանակահատվածը հաշվառվու՞մ է ապահովագրական ստաժում
Մինչև երեխայի 2 տարին լրանալը նրան խնամելու ժամանակահատվածը հաշվառվում է ծնողներից (որդեգրողներից) մեկի ապահովագրական ստաժում:
Ընդհանուր առմամբ, երեխաներին խնամելու ժամանակահատվածները ապահովագրական ստաժում հաշվառվում են 6 տարուց ոչ ավելի:

Հարց 30. Մինչև երկու տարեկան երեխայի խնամքի համար տրվող վճարովի արձակուրդի ժամանակահատվածը հաշվառվո՞ւմ է  արտոնյալ պայմաններով կենսաթոշակի իրավունք տվող ստաժում
Մինչև երկու տարեկան երեխայի խնամքի համար տրվող վճարովի արձակուրդի ժամանակահատվածը հաշվառվում է արտոնյալ պայմաններով կենսաթոշակի իրավունք տվող ապահովագրական ստաժում:
Արտոնյալ պայմաններով կենսաթոշակի իրավունք տվող ապահովագրական ստաժում հաշվառվում է նաև այն ժամանակահատվածը, երբ կինը հղիության կամ երեխային կրծքով կերակրելու կապակցությամբ ցուցակներով նախատեսված աշխատանքներից ժամանակավորապես այլ աշախատանքի է տեղափոխվել (բժշկական եզրակացության հիման վրա) կամ մինչև հարմար աշխատանքով ապահովելը չի աշխատել:

Հարց 31. Գործազրկութան ժամանակաշրջանը հաշվառվու՞մ է ապահովագրական ստաժում
Ապահովագրական ստաժում հաշվառվում է միայն գործազրկության նպաստ ստանալու ժամանակաշրջանը:

Հարց 32. Պարտադիր զինծառայության ժամանակաշրջանը հաշվառվու՞մ է արտոնյալ պայմաններով կենսաթոշակի իրավունք տվող ստաժում
Պարտադիր զինծառայության ժամանակաշրջանն ապահովագրական ստաժում հաշվառվում է, իսկ արտոնյալ պայմաններով կենսաթոշակի իրավունք տվող ստաժում չի հաշվառվում:

Հարց 33. Դիվանագիտական ծառայության մեկնած ամուսնու հետ արտասահմանում համատեղ ապրած ժամանակահատվածը հաշվառվու՞մ է ապահովագրական ստաժ
Օտարերկրյա պետությունում գործող` Հայաստանի Հանրապետության դիվանագիտական ծառայության մարմին ծառայության մեկնած ամուսնու հետ արտասահմանում համատեղ ապրած ժամանակահատվածը հաշվառվում է ապահովագրական ստաժում, սակայն 5 տարուց ոչ ավելի, այդ ժամանակահատվածը հաստատվում է ՀՀ արտաքին գործերի նախարարության տված տեղեկանքով:

Հարց 34. Ո՞ր տարիքից է հաշվարկվում ապահովագրական ստաժը
Ապահովագրական ստաժը հաշվարկվում է 16 տարեկանից (եթե անձը, համաձայն աշխատանքային օրենսգրքի, աշխատանքի է անցել ավելի շուտ, ապա այդ տարիքից), իսկ բռնադատված կամ "1941-1945թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում քաջարի աշխատանքի համար" մեդալով պարգևատրված լինելու դեպքում` 14 տարեկանից:

Հարց 35. Ի՞նչ փաստաթղթերի հիման վրա է հաշվարկվում ապահովագրական ստաժը
Ապահովագրական ստաժը հաստատող հիմնական փաստաթուղթն աշխատանքային գրքույկն է, իսկ 1992 թվականի հունվարից սկսած` նաև սոցիալական վճարներ կատարելը կամ աշխատավարձ ստանալը հաստատող փաստաթուղթը:
Աշխատանքային գրքույկի բացակայության դեպքում, ինչպես նաև այն դեպքերում, երբ աշխատանքային գրքույկում կան ջնջումներ, սխալ և ոչ հստակ գրառումներ կամ գրառումներ չկան աշխատանքի առանձին ժամանակահատվածների մասին, ապահովագրական ստաժը հաստատելու համար ընդունվում են տեղեկանքներ, հրամանների քաղվածքներ, աշխատավարձի անձնական քարտեր, աշխատավարձի հաշվացուցակներ, ինչպես նաև համապատասխան իրավահարաբերությունների ծագման օրվա դրությամբ գործող աշխատանքային օրենսդրության համաձայն կնքված աշխատանքային գրավոր պայմանագրեր և համաձայնագրեր:

Հարց 36. Հաշմանդամության վերափորձաքննության ժամկետը բաց թողնելու դեպքում բաց թողնված ի՞նչ ժամանակահատվածի համար է կենսաթոշակ վճարվում
Եթե անձը բաց է թողել հաշմանդամության վերափորձաքննության ժամկետը և այդ ժամկետից հետո` 3 ամսվա ընթացքում, վերստին հաշմանդամ է ճանաչվել, ապա կենսաթոշակը բացթողնված ժամանակահատվածի համար վճարվում է, ընդ որում` նախկին չափով: Այդ ժամկետը 3 ամսից ավելի բաց թողնելու և վերստին հաշմանդամ ճանաչվելու դեպքում բաց թողնված ժամանակահատվածի համար կենսաթոշակ չի վճարվում:

Հարց 37. Ի՞նչ չափով է վճարվում կենսաթոշակը բնակչության սոցիալական պաշտպանության կազմակերպությունում (մանկատանը) ապրող ծնողազուրկ երեխային
Բնակչության սոցիալական պաշտպանության կազմակերպությունում (մանկատանը) ապրող ծնողազուրկ երեխային վճարվում է նշանակված կենսաթոշակի 50 տոկոսը: Այդ գումարները մինչև երեխայի չափահաս դառնալը կուտակվում են նրա անունով հատուկ այդ նպատակով բացված համապատասխան հաշվում և երեխայի չափահաս դառնալու օրվան հաջորդող մեկ ամսվա ընթացքում վճարվում են միանվագ կարգով:

Հարց 38. Ի՞նչ չափով է վճարվում կենսաթոշակը բնակչության սոցիալական պաշտպանության կազմակերպությունում (ծերանոցում) ապրող կենսաթոշակառուին
Բնակչության սոցիալական պաշտպանության կազմակերպությունում (ծերանոցում) ապրող կենսաթոշակառուին վճարվում է նշանակված կենսաթոշակի ապահովագրական մասը:
Օրինակ. խնամակալական կազմակերպությունում ապրող կենսաթոշակառուն ունի 35 տարվա ապահովագրական ստաժ. այս դեպքում նրա կենսաթոշակի չափը կկազմի 26900 դրամ, և նրան կվճարվի 18900 դրամ, որը նրա կենսաթոշակի ապահովագրական մասն է:
Սոցիալական կենսաթոշակ ստացող, խնամակալական կազմակերպությունում ապրող կենսաթոշակառուին կենսաթոշակ չի վճարվում:

Հարց 39. Ու՞մ է վճարվում անչափահաս կա՜մ անգործունակ, կա՜մ սահմանափակ գործունակ անձի կենսաթոշակը
Անչափահաս կա՜մ անգործունակ, կա՜մ սահմանափակ գործունակ անձի կենսաթոշակը վճարվում է ծնողին (որդեգրողին, խնամակալին, հոգաբարձուին):
16 տարեկան անձն իրավունք ունի կենսաթոշակ ստանալ անձամբ:

Հարց 40. Կենսաթոշակը լիազորագրով վճարվու՞մ է
Կենսաթոշակը լիազորագրով անընդմեջ վճարվում է 12 ամիս` սկսած այն ամսից, երբվանից կենսաթոշակառուն կենսաթոշակ չի ստացել:
Կասեցված կամ դադարեցված կենսաթոշակը լիազորագրով չի վճարվում:

Հարց 41. Ե՞րբ է կասեցվում կենսաթոշակ վճարելը
Կենսաթոշակ վճարելը կասեցվում է հաշմանդամության ժամկետը լրանալու դեպքում` հաջորդ ամսվա 1-ից:

Հարց 42. Ե՞րբ է դադարեցվում կենսաթոշակ վճարելը
Կենսաթոշակ վճարելը դադարեցվում է.
1. հաջորդ ամսվա 1-ից, եթե կենսաթոշակառուն`
ա) մահացել է կամ ճանաչվել անհայտ բացակայող.
բ) տասներկու ամիս անընդմեջ կենսաթոշակ չի ստացել.
գ) կրկին հաշմանդամ չի ճանաչվել հաշմանդամության ժամկետը լրանալուց հետո` երեք ամսվա ընթացքում.
դ) կորցրել է կերակրողին կորցնելու դեպքում կենսաթոշակի իրավունքը ¥լրացել է նշանակված կենսաթոշակի սահմանված ժամկետը).
ե)տարիքային կենսաթոշակի իրավունք տվող տարիքից մեկ տարի շուտ կենuաթոշակ նշանակելուց հետո կենuաթոշակառուի աշխատելու դեպքում.
զ) նշանակված կենuաթոշակի իրավունքը կորցնելու (կենuաթոշակի գործում կեղծ (ոչ հավաuտի) փաuտաթղթեր հայտնաբերելու) դեպքում.    
2. հայտնաբերման օրվանից, եթե անձը կենսաթոշակի իրավունքը կորցրել է կենսաթոշակի գործում կեղծ (ոչ հավաստի) փաստաթղթեր հայտնաբերելու պատճառով: 

Հարց 43. Չստացված կենսաթոշակի գումարները ո՞ր ժամանակահատվածի համար են վճարվում
Չստացված կենսաթոշակի գումարները վճարվում են կենսաթոշակառուի գրավոր դիմելու ամսվան նախորդող 3 տարուց ոչ ավելի ժամանակահատվածի համար, իսկ կենսաթոշակ նշանակող ստորաբաժանման մեղքով չվճարված կենսաթոշակի գումարները վճարվում են անցած ամբողջ ժամանակահատվածի համար:

Հարց 44. Ինչպե՞ս է վճարվում կենսաթոշակը, եթե կենսաթոշակառուն փոխում է բնակության վայրը
Եթե կենսաթոշակառուն փոխում է բնակության վայրը, ապա պետք է գրավոր դիմի բնակության նոր վայրի կենսաթոշակ նշանակող ստորաբաժանում` խնդրելով նախկին բնակության վայրից պահանջել իր կենսաթոշակի գործը: Բնակության նոր վայրի կենսաթոշակ նշանակող ստորաբաժանումը նախկին բնակության վայրի կենսաթոշակ նշանակող ստորաբաժանումից գրավոր պահանջում է կենսաթոշակի գործը և այն ստանալուց հետո շարունակում վճարել կենսաթոշակը: Կենսաթոշակ վճարելը վերսկսվում է կենսաթոշակառուի նախկին բնակության վայրում կենսաթոշակի վճարումը դադարեցնելու օրվանից:
Կենսաթոշակի գործն ուղարկող ստորաբաժանումը գործի հետ ուղարկում է նաև կենսաթոշակի վերջին վճարման մասին տեղեկանք:

Հարց 45. Դադարեցված կենսաթոշակի վճարումը ե՞րբ է վերսկսվում
Դադարեցված կենսաթոշակի վճարումը վերսկսվում է, եթե`
1) դատարանը որոշում է կայացրել կենսաթոշակառուին մահացած կամ անհայտ բացակայող ճանաչելու մասին որոշումը չեղյալ համարելու վերաբերյալ. այս դեպքում կենսաթոշակի վճարումը վերսկսվում է կենսաթոշակառուի գրավոր դիմելու ամսին հաջորդող ամսվա 1-ից.
2) հաշմանդամության ժամկետը լրանալուց հետո` տասներկու ամսվա ընթացքում, անձը կրկին հաշմանդամ է ճանաչվել, և բժշկասոցիալական փորձաքննություն իրականացնող իրավասու պետական մարմնից ստացվել է անձի հաշմանդամությունը հաստատող տեղեկանքը. այս դեպքում կենսաթոշակի վճարումը վերսկսվում է հաշմանդամ ճանաչվելու օրվանից, իսկ այդ ժամկետից հետո հաշմանդամ ճանաչվելու դեպքում` անձի գրավոր դիմումի հիման վրա
3) 18 տարին լրացած անձի` կերակրողին կորցնելու դեպքում կենuաթոշակի վճարումը դադարեցնելու oրվանից, եթե ուuման մաuին ուuումնական հաuտատությունից տեղեկանք է ներկայացվում այդ oրվանից հետո` 3 ամuվա ընթացքում, իuկ այդ ժամկետից հետո տեղեկանք ներկայացնելու դեպքում` անձի գրավոր դիմելու ամuին հաջորդող ամuվա 1-ից.
4) տարիքային կենսաթոշակի իրավունք տվող տարիքից մեկ տարի շուտ կենuաթոշակ նշանակված լինելու դեպքում` անձի տարիքային կենuաթոշակի իրավունք տվող տարիքի լրանալու ամuին հաջորդող ամuվա 1-ից:
Դադարեցված կենսաթոշակի վճարումը կենսաթոշակի իրավունք տվող նոր հանգամանքներ առաջանալու կամ նախկին հանգամանքները պատշաճ կարգով հաստատվելու դեպքում վերսկսվում է կենսաթոշակառուի գրավոր դիմելու և անհրաժեշտ այլ փաստաթղթեր ներկայացնելու ամսին հաջորդող ամսվա 1-ից:
Կենսաթոշակի վճարումը վերսկսելու դեպքում տվյալ կենսաթոշակի իրավունքը չի վերանայվում:

Հարց 46. Ու՞մ և ի՞նչ կարգով է վճարվում կենսաթոշակառուին հասանելիք և նրա մահվան պատճառով չստացված կենսաթոշակի գումարը
Կենսաթոշակառուին հասանելիք և նրա մահվան պատճառով չստացված կենսաթոշակի գումարը վճարվում է մահացողի ընտանիքի այն անդամին, ով դիմումը և անհրաժեշտ փաստաթղթերը կենսաթոշակ նշանակող ստորաբաժանում է ներկայացրել կենսաթոշակառուի մահվանից հետո` 6 ամսվա ընթացքում:
Այդ գումարներն ամուսնուն կամ 14 տարեկան դարձած անչափահաս զավակին վճարվում են` անկախ հաշվառման վայրից, իսկ չափահաս զավակին կա՜մ ծնողին, կա՜մ ընտանիքի այլ անդամին` կենսաթոշակառուի մահվան օրվա դրությամբ բնակության վայրում նրա հետ հաշվառված լինելու դեպքում:
Վեցամսյա ժամկետում կենսաթոշակի գումարը չստանալու դեպքում այն վճարվում է ժառանգության իրավունքի վկայագիր ներկայացնող ժառանգին:

Հարց 47. Կենսաթոշակառուի մահվան դեպքում ու՞մ և ի՞նչ չափով է վճարվում թաղման նպաստը
Կենսաթոշակառուի մահվան դեպքում թաղման նպաստը վճարվում է մահացած կենսաթոշակառուի հուղարկավորությունը կատարած անձին` հիմնական կենսաթոշակի քսանհինգապատիկի չափով (200000 դրամ):

Հարց 48. Լրացել է անձի հաշմանդամության ժամկետը, բայց նա բժշկասոցիալական վերափորձաքննության համար չի դիմել ու մահացել է: Նրա հուղարկավորությունը կատարած անձին թաղման նպաստ վճարվու՞մ է
Այո, վճարվում է, եթե հաշմանդամ ճանաչված անձը հաշմանդամության վերափորձաքննության ժամկետը լրանալուց հետո երեք ամսվա ընթացքում չի ներկայացել վերափորձաքննության և մահացել է:

Հարց 49. Անձը ճանաչվել է հաշմանդամ, բայց կենսաթոշակ ստանալու համար չի դիմել և մահացել է: Հուղարկավորությունը կատարած անձը իրավունք ունի՞ ստանալ թողման նպաստ
Հաշմանդամ ճանաչված, բայց կենսաթոշակ նշանակելու համար չդիմած անձի մահվան դեպքում հուղարկավորությունը կատարած անձին  սահմանված կարգով վճարվում է թաղման նպաստ, եթե հաշմանդամը մահացել է հաշմանդամ ճանաչվելու օրվանից հետո ,երեք ամսվա ընթացքում:

Հարց 50. Ի՞նչ չափով թաղման նպաստ պետք է վճարվի, եթե մահացած կենսաթոշակառուն ստացել է երկու կենսաթոշակ
"Պետական կենսաթոշակների մասին" և "Զինծառայողների և նրանց ընտանիքների անդամների սոցիալական ապահովության մասին" ՀՀ օրենքներով սահմանված կենսաթոշակներ ստացող կենսաթոշակառուի մահվան դեպքում հուղարկավորությունը կատարած անձին թաղման նպաստ է վճարվում այն օրենքով, որով հաշվարկված նպաստի չափն ավելի բարձր է:

Հարց 51. Կենսաթոշակից ի՞նչ չափով պահումներ կարող են կատարվել
Կենսաթոշակից պահումներ կարող են կատարվել`
1) կենսաթոշակի մինչև 50 տոկոսի չափով` դատավճիռների, վճիռների հիման վրա,
2) կենսաթոշակի մինչև 20 տոկոսի չափով` կենսաթոշակ նշանակող մարմնի որոշման հիման վրա:
Կենսաթոշակից կատարվող պահումների ընդհանուր գումարը չի կարող գերազանցել ամսական վճարվող կենսաթոշակի գումարի 50 տոկոսը:

Հարց 52. Եթե քաղաքացու անձնագրում և աշխատանքային գրքույկում ազգանունները չեն համընկնում, կենսաթոշակ նշանակելիս ի՞նչ լրացուցիչ փաստաթուղթ պետք է ներկայացվի
Այս դեպքում փաստաթուղթը տվյալ անձին պատկանելու փաստը հաստատվում է ամուսնության վկայականով կա՜մ անունը, կա՜մ հայրանունը, կա՜մ ազգանունը փոխելու մասին վկայականով, կա՜մ դատական կարգով:

Հարց 53. Եթե քաղաքացու անձնագրում նշված չեն նրա ծննդյան ամիսը և օրը, ո՞ր ժամկետից նրան պետք է կենսաթոշակ նշանակվի
Եթե քաղաքացու անձնագրում նշված է միայն ծննդյան տարեթիվը` առանց ամuվա և oրվա, ապա ծննդյան ամիu և oր է համարվում տվյալ տարվա հուլիսի 1-ը, իսկ եթե նշված չէ օրը` համապատասխան ամսվա 15-ը:

Հարց 54. Ինչպե՞ս կարելի է բողոքարկել կենսաթոշակին վերաբերող որոշումները
Կենսաթոշակին վերաբերող որոշումները կարող են բողոքարկվել այդ որոշումը կայացնող ստորաբաժանումների վերադաս մարմիններում, իսկ վերջիններիս կայացրած որոշումները` դատարանում: 

Ա Ղ Յ ՈՒ Ս Ա Կ
ՀՀ քաղաքացիների կենսաթոշակների հաշվարկման և դրանց չափերի` ըստ ապահովագրական ստաժի տարիների 2009թ. հունվարի 1-ից

Կենսաթոշակի հաշվարկման բանաձևը` Կ = Հ + (n x Ա) x Գ, որտեղ

Կ - ն կենսաթոշակի ամսական գումարն է,
Հ - ն հիմնական կենսաթոշակի չափն է (8000 դրամ), (1-ին խմբի հաշմանդամի համար` 11200 դրամ, 2-րդ խմբի հաշմանդամի համար` 9600 դրամ, 3-րդ խմբի հաշմանդամի համար` 8000 դրամ)
n - ը քաղաքացու ապահովագրական ստաժի տարիներն է,
Ա - ն ապահովագրական ստաժի մեկ տարվա արժեքն է (450 դրամ),
Գ - ն կենսաթոշակառուի անձնական գործակիցն է: